“Gay is Good” ifadəsinin yaradıcısı – Frank Kamenynin həyatı

Kameny 21 may 1925-ci ildə New Yorkda Aşkenazi yəhudi mənşəli bir ailədə anadan olmuşdur. Böyük Depressiya dövründə Queensdə böyüyən Kameny, altı yaşında astronom olmaq istədiyini bilirdi.

Yeddi yaşından əvvəl burada elm və astronomiya ilə maraqlanırdı. Kameny seksualazadlıq üçün çətin bir döyüşün olacağını bilirdi. Gey hərəkatının bir tarixçisi onun üçün nəzakətli bir şəkildə “Aşkar xarizma ilə istedadlı deyil” ifadəsini işlətmişdi. Onun filmlərə, idmana və ya populyar musiqiyə marağı yox idi. On beş yaşındaykən, cəmiyyətin homoseksuallığı tənbeh etməkdə səhv olduğu qənaətinə gəldi, lakin yay düşərgəsindəki kiçik bir sınaq xaricində istəkləri ilə hərəkət etməyi təxminən on il yarım təxirə saldı. İlk dəfə 15 yaşında bir nahar söhbəti zamanı mövqeyini formalaşdırdığı və açıqladığı yer, nəticədə aktivizmlə əlaqəli modu oldu. O belə deyirdi; “Əgər cəmiyyət və mən hər hansı bir mövzuda fərqliyiksə, cəmiyyətə məni inandırması üçün ikinci bir şans verəcəm. Əgər uğursuz olsa, onda mən haqlıyam və cəmiyyət yanlışdır. Cəmiyyət yoluma çıxsa, dəyişən o olacaq, mən yox. “

Kameny məktəb təhsili aldıqdan sonra hərbi xidmətə getmək qərarı alır. İkinci Dünya Müharibəsində iştirak etmək üçün hərbi xidmətə çağrıldığı zaman oriyentasiyanı gizli tuturdu. 1948-ci ildə Queens Kollecində astronomiya üzrə magistr dərəcəsi, daha sonra Harvard Universitetində doktorluq dərəcəsi aldı.1943 -1946-cı illərdəki ordudakı dövrü xaricində Kameny, anadan olduğu ildən 1948-ci ilin fevralına – Harvard Universitetinə gedənə qədər Queensin Richmond Hill ailəsindəki evində yaşadı.

Bu dövrlərdə Kamenynin sevgi həyatı və yaşadığı çətinlikləri daha yaxşı başa düşmək üçün Eric Cervininin onun haqqında yazdığı məktuba nəzər sala bilərik.

Frank Kamenynin qabaqcıl gey səfəri:

Məktub “Amerika Birləşmiş Ştatları federal hökuməti sizin tərəfinizdən əxlaqsız davranışları göstərən məlumat aldı.” Deyə başladı. Tələb etdi: “Heç bəzən sodomiya və ya anal sodomiya deyilən anal kopulyasiya hərəkətləri ilə məşğul olmusunuz? Bəli, təqribən neçə belə hərəkət baş vermişdi? … Bu hərəkətlərin tarixləri? Onlar ictimaiyyətdə idilər? Neçə nəfərlə? ”

Məktubun müəllifi, elmlər namizədi Eric Cervini, “Sadəcə zarafat edirəm. Ancaq 1950 və 1960-cı illərdə ABŞ hökuməti həqiqətən bu kimi məktublar göndərdi. ” Məktubu mənə Farrar Straus və Giroux’dan gey hüquqları öncüsü Frank Kameny’nin The Deviant’s War adlı yeni tərcümeyi-halının bir nüsxəsi ilə göndərdi.

Bu cür sorğular on illər boyu davam etdi. Kameny’yi 1980-ci illərin əvvəllərində təhlükəsizlik icazəsi ilə kömək üçün işə götürən dostum Alan Savada, bənzər suallarla qarşılaşanda Müdafiə Xəritəçəkmə Agentliyində kartoqraf idi. Onun işində şifahi olaraq çatdırıldı. Kameny-ni Əmək Departamentində apardığım təhlükəsizlik istintaqı zamanı işə götürdüm, baxmayaraq ki, mülki qurumlarda işləyənlər bu vaxta qədər daha asan vaxt keçirirdilər.

Kameny ilə 1970-ci illərin sonlarında bir universitet tələbəsi ikən tanış oldum və o vaxt 53 yaşında gey hüquqları mövzusunda bir məruzəçi idi. Ancaq o vaxtdan ölümünə qədər tanıdığım hərəkat ağsaqqalı bir zamanlar aşiq olan bir gənc astronom idi: “Keithlə birlikdə Tucsondan bir neçə mil şimalda səhranın ortasına sürdülər” Cervini onun haqqında 1950-ci illərdə yazır. “Və isti bir gecədə, açıq bir göyün altında, dolunayda bir yerdə qaldılar. Hər şey Kamenynin Keit’i qucağında tutduğu kimi mükəmməl idi. Bu qədər gözəl, bu qədər obyektiv, sevinc dolu bir şey necə də onun üstündəki sonsuz ulduzlardan daha az təbii, daha az haqlı ola bilər? ”

Maraqlısı budur ki, hərtərəfli arxiv tədqiqatlarına baxmayaraq, “Deviant’s War” (Farrar, Straus & Giroux) adlı sürətli, açıq gözlü yeni bir tərcümeyi-halın müəllifi Eric Cervini, Keith haqqında dabışsa da onun soyadını verə bilmir. 2011-ci ildə vəfat edən Kameny isə bunu heç vaxt reportajlarda açıqlamamışdır.

“1950-ci illərin əvvəllərində Kameny Harvardın Oak Ridge Rəsədxanasını idarə edirdi. Sovet Sputnik peykinin 1957-ci ildə Amerika üzərindəki görünüşü Soyuq Müharibə rəqabətinin yeni bir mərhələsini başlatdığına görə, kosmosa çıxmağı ümid etmişdi, lakin əvvəlki çayxanada həbs birdən karyerasını sona çatdırdı.

Cervini yazır: “Bərabərliyə aparan yol təkcə bir üsyan səbəbindən deyil, həm də xalq tualetində başlayan bir döyüş səbəbindən mövcuddur…. Qürur, yavaş-yavaş, geri dönmədən gizlilik və utanc rejimindən çıxdı. ”

Homoseksuallara qarşı zülmə qarşı mübarizə apararkən fədakarlıq göstərdiyindən, ondan sonra gələnlər öz istedadlarını davam etdirə və həyatlarını daha çox azadlıqda yaşayırlar. Eric Cervini’nin hərtərəfli təqaüdü, yaxşı seçilmiş təfərrüatları və zərif nəsri itmiş bir dövrü ələ keçirir və homoseksualların azadlığı üçün plan hazırlayan cəsur, cəsarətli alimləri gözəl bir şəkildə insanlaşdırır.

Otuz yaşlarında ikən arzusunu reallaşdırdı, doktorluq dərəcəsi aldı. Universitet təhsilindən sonra astronom kimi çalışdı. Orada astronomiya üzrə magistr və doktorluq dərəcəsi qazanmadan əvvəl Richmond Hill Liseyi və Queens Kollecində oxudu. Harvarddan, Georgetownda dərs verdi və 1957-ci ildə Vaşinqtonda, Ordu Xəritə Xidmətinin astronomu vəzifəsində çalışan Kameny, bir müddət əvvəl San Franciskoda başqa adamla birlikdə həbs olunması əsas götürülərək, əslində homoseksual olduğu üçüb qovuldu.1958-ci ildə atası öldükdən sonra Kamenynin anası bu ünvanda yaşamağa davam etdi və 1979-cu ildə evi satana qədər New Yorku ziyarət edərkən tez-tez burada qalırdı. Bu evdəki erkən həyatı, akademik karyerası və aktivizmi ilə əlaqəli maraqlarının və inanclarının formalaşdığı yer idi. Kameny, 1960-cı ildə ABŞ Ali Məhkəməsinə qədər gedən bir iddia ilə hökuməti məhkəməyə verdi. Ali Məhkəməyə çıxarılmaq üçün cinsi oriyentasiyasına əsaslanan ilk mülki hüquq iddiası kimi qəbul edilən iddianı qazana bilmədi – ancaq bu Kameny üçün yalnız bir başlanğıc idi. 1961-ci ildə, ilk LGBTQ vəkillik qruplarından biri olan “Washington’s Mattachine Society”ni, 1963-cü ildə isə East Coast Homofile Organization (ECHO)’nu qurdu. 1968-ci ildə Frank artıq radikal olan “Gay is Good” mübarizə şüarını yaratdı. Sonra 1965-ci ildə Kameny Ağ Evin xaricində ilk gey nümayişinin keçirildiyini düşünən kiçik bir qrup arasında idi. Craig Rodwell ilə birlikdə LGBT bərabərliyi üçün ən erkən ictimai nümayişlərdən biri olan 1965-ci ildə İllik Xatırlatmaların təşkil edilməsi (bunlar hər il 1969-cu ilə qədər Filadelfiyadakı İstiqlal Salonu qarşısında 4 İyulda təşkil edildi) və 1973-cü ildə Amerika Psixiatriya Assosiasiyasının homoseksuallığı ruhi xəstəlik kimi təsnifatını uğurla ləğv etmək üçün Bilitis Qızlarının Barbara Gittings ilə işləmək onun uğurlu nəaliyyətlərindəndir. Kameny, federal hökumətin 1975-ci ildə gey və lezbiyan işçilərinin işdən qoyulmasına qoyulan qadağanı ləğv etməsi, təqribən iyirmi ildir davam etdirdiyi bir çətinlik idi. İki il sonra Konqresə namizəd olan ilk açıq gey şəxs oldu. 

Yarım əsrlik aktivizmdən sonra Kameny, LGBTQ bərabərliyinə verdiyi töhfələrə görə ən yüksək səviyyədə tanındı. Hətta 1958-ci ildə işdən çıxarılmasına görə 2009-cu ildə ABŞ hökumətindən rəsmi bir üzr istədi.

“O, saysız-hesabsız vətənpərvər Amerikalıların təhlükəsizlik rəsmiləşdirmələrini və mən də daxil olmaqla yüksək dövlət vəzifələrini tutmalarını təmin etdi” dedi. Hökümətdən üzr istəyən Şəxsi İdarəetmə Ofisinin açıq-aşkar gey keçmiş direktoru John Berry, New York Times-a Kameny’nin ölümündən sonra belə deyib. 

Frankın yazılarını oxuyarkən hamımıza ilham verməli olan üç qayda ilə yaşadığını öyrənmək olur:

1. İnanclarınıza tam əmin olun;

2. Doğru olanlar üçün mübarizə aparın;

3. Heç vaxt, heç vaxt təslim olmayın.

Kameny 2011-ci ildə vəfat edənə qədər D.C.-də Washingtonda qaldı. Həmin il evi Tarixi Yerlərin Milli Reyestrində Dr. Franklin E. Kameny Residence siyahısına salındı. Vaşinqtonda Kameny üçün hərbi bir baş daşı və “Gay is Good” yazılmış bir işarəsi olan Konqres Qəbiristanlığında bir ictimai anım da var. 

QEYD: Bu blogda azərbaycanca LGBTİQ+ kontentini artırmaq üçün çalışdığım qədər çox və informativ, qıy (əyləncəli) yazılar hazırlamağa çalışıram. Lakin yardımına ehtiyacım var. Blogun xərclərini toplamaq, keyfiyyətli yazıların və blogda daha böyük yeniliklərin gəlməsinə yardım etmək üçün mənə “kreosus” vasitəsi ilə dəstək ola bilərsən. Təşəkkür edirəm! Kreosus linki:

https://kreosus.com/elimelikov06

Mənbələr:

  1. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.newyorker.com/magazine/2020/06/29/frank-kamenys-orderly-square-gay-rights-activism/amp&ved=2ahUKEwi-5p7Btr_tAhWNlIsKHYfPAMAQFjAZegQILxAB&usg=AOvVaw3b3KJBm8wOCrW-CR0nzuKG&ampcf=1
  2. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.nbcnews.com/news/amp/ncna1005216&ved=2ahUKEwi-5p7Btr_tAhWNlIsKHYfPAMAQFjAYegQIMBAB&usg=AOvVaw0-JzZLiXbTT0q8RbZ4a0Mm&ampcf=1
  3. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Frank_Kameny&ved=2ahUKEwi-5p7Btr_tAhWNlIsKHYfPAMAQFjAUegQIBBAB&usg=AOvVaw2DzSHGVGzryHGa6-KvMTJB
  1. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.nyclgbtsites.org/site/frank-kameny-childhood-residence/&ved=2ahUKEwi-5p7Btr_tAhWNlIsKHYfPAMAQFjAXegQILhAB&usg=AOvVaw2_yO6GC1SKZ-lf7vLwxQb

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s