Trans qadınlarda da menstruasiya semptomları ola bilər

Bu yazı Sam Riedelin https://everydayfeminism.com/2017/05/trans-women-period-symptoms/ linkli məqaləsinin tərcüməsidir.

Əvvəlcə The Establishment-də yayımlanmış və icazə ilə yenidən nəşr olunmuşdur. 

Cis və transların razılaşdıqları bir şey var – trans qadınlar və transfeminen insanlar menstruasiya olmurlar.

Doğuş zamanı biolojik kişi (AMAB) təyin olunanlarımız ümumiyyətlə yumurtalıq və ya hamiləliyə dəstək ola biləcək bir reproduktiv sistem olmadan ana bətnindən çıxırlar, buna görə hər ay hamiləliyə hazırlaşmaq üçün qanamırıq. Bu ümumiyyətlə cisgenderlərdən fərqli olaraq trans qadın olmağın xalis müsbət tərəflərindən biri kimi qəbul edilir.

Adaptasiya prossesində cis rəfiqələrim acı nağılları ilə qarşıma çıxdılar- şişkinlik, kramplar, şiddətli əhval-ruhiyyə dəyişikliyi, ürək bulanması – bu bəzən yataqdan qalxmaları üçün çox çətinlik yaradırdı. 

“Sən çox şanslısan” deyə inildəyərdilər və mən həyasızcasına çiyinlərimi çəkər və bu təcrübələri heç vaxt bölüşmədiyim üçün şanslı olduğumu dolayısı ilə qəbul edərdim. Bu qeyri-mümkün olardı. Hə? 

Ötən ay dostum Ashley bir neçə həftəlik xəstəxanaya getməzdən əvvəl onunla danışdığım zamankı şokumu düşünün. 

Qalmaq məcburiyyətində qalacağı müddətə görə gərgin olaraq,mənə susmağının səbəbini dedi: “Bir-iki gün ərzində menstruasiya vaxtım gəlir və bu, həqiqətən də iyrənc olacaq.” 

Ah, nə?

Ashley, bir ildən çoxdur hormon əvəzedici terapiya (HRT) alan 23 yaşlı trans qızdır. Antiandrogen spironolakton və estrogen növü olan estradioldən kokteyl qəbul edir. Müalicəsindən təxminən beş ay sonra təxmin edilən bir simptom nümunəsi yaşamağa başladı. 

Əvvəlcə ürək bulanması ilə birlikdə sinəsində ağrı və şişlik gəlirdi. Növbəti gün bir neçə dəqiqə davam edən ağrılı qarın sancılarına, davamlı ürək bulanmasına, isti basmaya, başgicəllənməyə, işığa həssas migrenə və şişkinliyə dözməli olurdu. 

Bu dövr, təxminən altı ilə yeddi gün davam edir və təxminən beş həftədə bir təkrarlanır. 

Bu simptomlar tanış səslənirsə, bunun səbəbi dünyanın hər yerində milyardlarla cis qadınlarının menstruasiya zamanı oxşar simptomlarla qarşılaşmasıdır.

Yuxusuzluq, ümumi əzələ yorğunluğu, oynaq ağrısı, sızanaq və bir sıra digər yan təsirlərlə yanaşı Ashley-nin bildirdiyi bütün əziyyətlər menstruasiya əvvəli(premenstrual)  sindrom (PMS) və / və ya menstruasiya öncəsi disforik pozuntu (PMDD) simptomudur.

(Zəifləyən simptomlar endometriozun göstəricisi ola bilər və uşaqlıq yolu olan insanlar üçün menstruasiyanın təbii bir hissəsi kimi qəbul edilməməlidir – millət, həkimlərinizə zəng edin!) 

Ashley-nin açıqlaması ilə maraqlanaraq, trans qadınların HRT-yə başladıqları vaxtdan bəri onun kimi müntəzəm simptomlarla qarşılaşdıqları təqdirdə mənimlə əlaqə qurmaları üçün onlayn bir çağırış etdim. Məlum oldu ki, Ashley təcrübələrində tək deyil – mənim üçün “menstruasiya” inkişaf etdirmək qeyri-mümkün deyil. 

Sualıma cavab verənlər yaş, HRT müddəti, dozaj səviyyəsi və tətbiqetmə üsulu ilə fərqlənirdilər – bəzi trans insanlar hormonlarını həb şəklində qəbul edərkən, digərləri yamalar və ya əzələdaxili inyeksiya istifadə etməyi seçirdilər – lakin hamısı oxşar nəticələr verdiklərini bildirdi.

Əksəriyyəti Ashley-nin ağrı və ürək bulanması ilə əlaqəli hesabatlarını dəstəkləyirdi və tez-tez ruhi dəyişikliklər yaşadıqlarını əlavə etdilər. Respondentlərdən biri olan Blue, otuz saniyə uzunluğunda hərəkətsiz qalmağına səbəb olan krampları, həddindən artıq əhval dəyişikliyi və depresif epizodları və davamlı baş ağrılarını bildirdi – hamısı HRT-yə başladıqdan altı ay sonra başlayıb və son beş ayda mütəmadi olaraq ortaya çıxıb.

24 yaşlı trans qız Aspen, demək olar ki, həmişə səhər ürək bulanmasını hiss etsə də, son zamanlar azalmasından öncə təxminən bir həftə davam edən dözülməz “səhər halsızlığı” ilə qarşılaşdığını söylədi – demək olar ki, heç bir iz qoymadan. 

Anonim qalmaq istəyən digər respondent şiddətli ishalla qarşılaşdığını bildirdi (Menstrual ishal digər simptomlar kimi bilinmir və ya müzakirə olunmur, amma bu mütləq bir şeydir – heç kimin rahatlamaması üçün.)

PMS-vari əlamətlərin mövcud olduğu təsbit edilən on fərqli şəxslə danışdıqdan sonra yalnız bir mümkün izahı gördüm: AMAB trans insanlar HRT’nin bir hissəsi olaraq menstruasiya simptomları kimi şeylərlə qarşılaşa bilər və belə görünür.

Cisgender qadınlar kimi, menstruasiya əlamətlərimiz demək olar ki, nəzərə çarpmayan və ya demək olar ki, yoxdan zəifləyənə qədər dəyişir. 

Mən özümdə bir hormonal dövr təyin etməmişəm, amma başqalarında rast gəlindiyi açıq idi və onlar kədərlənmək və şokolad istəməklə məhdudlaşmırdılar (baxmayaraq Ashley son bir dövr ərzində qəribə bir şəkildə qeyd etdi ki, “ [özünün] hot dog-a şokolad şərbəti qoymaq barədə danışmaq lazımdır”. 

Bədənlərinin feminizasiyasını bilməklə, bu şəxslərdə bu simptomlar ciddi şəkildə psixosomatik idimi? Yoxsa AMR bədənlərində gizli qadınlığın oyanışı olan HRT-nin fizioloji təsirlərinin birbaşa nəticəsi idilər? 

Nəticədə, yetkin insanlarda xayaları yumurtalıqlardan ayıran yalnız bir gen var və bütün insan embrionları, Y xromosomundakı gen zəncirləri qarışana qədər yumurtalıq inkişaf etdirməyə hazırlanır. 

Üstəlik, hər növ heyvanlar (qurbağa və şahin balığı kimi) ətraf mühitin stimullarına cavab olaraq tez-tez gender disforiya yaşayırlar. Qeyri-rəsmi sorğularımın bir klinik sınaq ilə müqayisə edilə biləcəyini düşünmədim, amma topladığım təsdiqlənməmiş məlumatları güclü idi.

Əslində, anasına yumurtalıqları çıxarıldıqdan sonra HRT təyin olunan və dövrü bel ağrısı, şişkinlik və tez-tez sidiyə çıxma / defekasiya ilə qarşılaşan bir cis qadından eşitmişdim – “qanamadan başqa hər şey var idi”.

“[Anam] həqiqətən, reproduktiv sisteminin çox hissəsi olmadan, hələ mənimki olduğu halda daha sağlam, nizamlı bir dövrəyə sahibdir” deyə respondent deyindi. 

HRT-nin translara təsiri ilə bağlı tibbi ədəbiyyatın az olduğunu nəzərə alsaq, AMAB insanlarının niyə qansız bir menstruasiya dövrünə bənzər bir şey yaşaması mümkün ola bilmirdi? Nəticədə şişkinlik, kramp, ürək bulanması və döş ağrısı kimi yan təsirlər estrogen terapiyasının yaxşı sənədləşdirilmiş yan təsirləridir. 

Bu təsirlərin tsiklik olaraq yaşana biləcəyinə inanmaq belə əsnətmədir? Bu açıq-aydın daha böyük bir araşdırma tələb edən bir fenomendir – mövzu ilə bağlı bütün araşdırmalarımda məsələnin bircə elmi araşdırmasını tapa bilmədim. Bəlkə də problemin bir hissəsi bu qədər az insanın bunu bilməsidir. 

Ümumi cis populyasiyası qaranlıqda başa düşüləndir, çünki bir çox trans insanlar bunun geniş bir fenomen olduğunu da bilmirlər. Respondentlərimdən bir neçəsi onlayn olaraq öz trans qruplarında simptomlarını müzakirə etsələr də, əksəriyyəti menstruasiya dövrlərinə bənzər simptomlar yaşayanın tək onlar olduqlarını düşünürdülər.

Bununla birlikdə, məsələ ilə bağlı sərt fikirlərə sahib bir qrup var. Trans-istisna radikal feministlərə (TERF) qulaq asırsınızsa, əslində menstruasiya simptomları kimi simptomlarla qarşılaşa bilmərik … çünki edə bilmərik. 

Tumblr-da müsahibə çağırışını səsləndirdikdən sonra TERF briqadası yazılarımın hər yerinə sıçradı və yazılarımı gördüyüm ən pis, səbəbsiz vitriola bürüdü – seksistlik ittihamlarından, bu barədə danışanların “xəyali” və “parazitlər” olduğu iddialarından tutmuş, açıq təhdidlərə kimi.

Şok oldum və çaşdım – həqiqətən heyrətləndirici bir hormonal fenomeni göstərmək üçün kifayət qədər təsdiqlənməmiş sübutları toplamışdım, lakin bu insanlar translar üçün mümkün olan şeylər barədə əvvəlcədən düşüncələrini sınamaqda maraqlı deyildilər (bir daha təkrarlayacağam, əvvəllər mən də paylaşardım).

Ancaq sonra yenə də bəlkə də bu mənim üçün sürpriz olmamalı idi. 

Tibbi provayderlərimizlə, dostlarımızla və ya hətta daha yaxın, ailəmizlə bir söhbətdə, trans insanlar – xüsusən AMAB xalqı – hissləri və tibbi ehtiyacları müzakirə edilərkən tarixən şiddətli müqavimətlə qarşılanıb.

Bizə tez-tez şeyləri şişirdiklərimizi, diqqət və simpatiya axtardığımızı və reallığımızın təsvir etdiyimiz kimi ola bilməyəcəyini söyləyirlər. Bəzən bu şifahi hücumlar fiziki olur. Bu hücumların onları necə hiss etdiyini soruşduğumda, Blue bir həqiqəti söylədi: 

“Söhbətin kim iləsə yaxşı getməyəcəyini düşündüyüm üçün kiməsə bu [bu simptomları] barədə bəhs etməkdən həmişə qorxdum… Yalnız neyro-dalğalı olmağım mənə elə gəlir ki, sanki qəbul olunmaq və məlumatlandırmaq üçün məktəbdə və ya işdə özümü yavaş-yavaş öldürməliyəm (hər hansı birində olduğum zaman). Tənqidlərə ümumiyyətlə yaxşı cavab vermirəm, buna görə də dəhşət içindəyəm. Bu, hər gecə AMAB əvəzinə AFAB-ı oyada biləcəyini xəyal edən, amma sonda bu simptomlarla əlaqəli olmaq istəməyən, mənim kimi bir agender fərdi üçün xüsusilə qəribə bir mövzudur. Üzərlərində hər hansısa müzakirə aparmaq üçün təhlükəsiz bir yol tapmağın asan olmaya biləcəyi kədərlidir.”

Digər tərəfdən, Ashley müsbətə diqqət yetirməyə çalışdığını söylədi. Anası onu keçmişdə simptomlarını şişirtməkdə günahlandırsa da və yalnız “diqqət axtarır” deyənlərlə zidd çıxmaqdan qorxsa da, Ashley qanamadığı üçün “şanslı” olduğunu söyləyən cis qadınları bilikləndirməyə çalışır.

“Yaxşı, əslində” deyə gülümsəyir, “Məndə uşaqlıq yoxdur, amma mənfi cəhətlərdən bəziləri var.” Günün sonunda, bəziləri ilə eyni təcrübələri bölüşdüyünü bildiyinə görə trans bacı/qardaşları ilə bir az daha çox həmrəy olmağına sevinir: “Tək olmadığımı bilmək yaxşıdır.” 

Ümid edirik ki, günlərdən birində tibb ictimaiyyəti bu məsələyə dalacaq və Ashley-in onsuz da bildiyini təsdiqləyəcək – bu menstruasiya simptomları artıq yalnız vaginalar üçün deyil.

** Bu blogda azərbaycanca feminist-queer kontentini artırmaq üçün çalışdığım qədər çox və informativ, qıy (əyləncəli) yazılar hazırlamağa çalışıram. Lakin yardımına ehtiyacım var. Blogun xərclərini toplamaq, keyfiyyətli yazıların və blogda daha böyük yeniliklərin gəlməsinə yardım etmək üçün mənə “kreosus” vasitəsi ilə dəstək ola bilərsən! Təşəkkür edirəm.

link:

https://kreosus.com/elimelikov06

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s